Ndikimi i yndyrnave dietike në zhvillimin e diabetit të tipit 2

Diabeti ndikohet nga shumë faktorë dhe dieta luan një rol kyç. Yndyrnat dietike janë me interes të veçantë për shkencëtarët. Ndikimi i tyre ka rezultuar të jetë më kompleks sesa thjesht klasifikimi si "i keq" ose "i mirë".

Jo të gjitha yndyrnat krijohen të barabarta

Yndyrnat e ngopura (vaji i kafshëve, dhjami i derrit dhe mishrat e yndyrshëm) janë konsideruar prej kohësh si armiku kryesor i diabetit. Megjithatë, një meta-analizë e madhe zbuloi se efektet e yndyrnave varen jo vetëm nga lloji, por edhe nga acidet yndyrore që ato përmbajnë. Efektet e tyre ishin të paqëndrueshme. Sipas shkencëtarëve , konsumi i acidit palmitik, i bollshëm në vajin e palmës dhe yndyrnat shtazore, nuk shoqërohet me rrezikun e diabetit të tipit 2.

Cili është ndryshimi midis yndyrnave shtazore dhe atyre bimore?

Një studim i gjerë zbuloi se acidet yndyrore të pangopura (MUFA) nga burimet bimore (vaji i ullirit, arrat, avokado) zvogëlojnë rrezikun e diabetit të tipit 2 , ndërsa MUFA-t nga burimet shtazore (mishi i kuq, djathi, produktet e qumështit) e rrisin rrezikun . Zëvendësimi i vetëm 5% të kalorive nga burimet shtazore me MUFA me bazë bimore zvogëlon rrezikun e diabetit me 28% .

Si ndikojnë yndyrnat në zhvillimin e diabetit

Yndyrnat ngadalësojnë kalimin e ushqimit nga stomaku në zorrë, dhe karbohidratet nga ushqimi absorbohen më ngadalë, por nivelet e sheqerit në gjak mbeten të larta për një kohë të gjatë. Për më tepër, acidet yndyrore integrohen në membranat qelizore, duke ndryshuar rrjedhshmërinë e tyre dhe funksionin e receptorëve, duke përfshirë ata të ndjeshëm ndaj insulinës.

Rreziku qëndron në metodën e gatimit

Ushqimet që kombinojnë yndyrna të pashëndetshme me karbohidrate me veprim të shpejtë janë më pak të shëndetshme. Një studim që ndoqi më shumë se 205,000 njerëz për gati 40 vjet zbuloi se çdo tre porcione shtesë me patate të skuqura në javë rriti rrezikun e diabetit të tipit 2 me 20% .

Skuqja në vajra të ripërdorshëm ose pjesërisht të hidrogjenizuar, mund të prodhojë sasi të vogla të yndyrnave trans, duke rritur përmbajtjen kalorike dhe ngarkesën glicemike të një gatimi . Patatet e ziera ose të pjekura në furrë janë shumë më të shëndetshme.

Çfarë duhet bërë

Nuk është përqindja totale e yndyrës në dietë që është e rëndësishme, por cilësia dhe burimet e saj. Për diabetin, është më mirë të:

• zgjidhni yndyrna të pangopura - vajra ulliri dhe vajra të tjerë bimorë, arra, fara, avokado;
• kufizoni yndyrnat shtazore , veçanërisht mishin e kuq, produktet e qumështit me yndyrë;
• Shmangni ushqimet që përmbajnë yndyrna trans industriale - patate të skuqura, ushqim të shpejtë, disa lloje të produkteve të pjekura.

Zëvendësimi edhe i një pjese të vogël të dietës suaj mund të zvogëlojë rrezikun dhe të parandalojë zhvillimin e diabetit.