E Diela e Shën Thomait: Çfarë do të thotë dhe cili është rëndësia e festës?

Të dielën e parë pas Pashkëve (e quajtur edhe e Diela e Re), Kisha përkujton shfaqjen e Jezu Krishtit para Apostullit Thoma, i cili kishte dyshime për Ringjalljen e Tij. Megjithatë, ai u bind kur preku plagët e Tij nga gozhdët e kryqëzimit dhe thirri: "Zoti im dhe Perëndia im!" (Gjoni 25:25-29).

E Diela e Shën Thomait  quhet edhe e Diela e Antipashkës (Pascha clausum, në latinisht), sepse është festa e apostazisë së ditës së Pashkëve. "Apostazi " në gjuhën kishtare do të thotë përfundimi i një feste të madhe të krishterë që filloi tetë ditë më parë. Është një zakon që të krishterët e morën nga hebrenjtë.

Në vitet e mëparshme, quhej e Diela me të Bardha (Dominica in albis, në latinisht), sepse të sapopagëzuarit hiqnin rrobat e bardha që vishnin të Shtunën e Madhe dhe pranoheshin në trupin e Kishës.E Diela e Thomait festohet nga ata që mbajnë emrat Thoma dhe Thomai.

Apostulli Thoma

Një nga 12 dishepujt e Krishtit. Emri i tij vjen nga fjala hebraike "thaom", që do të thotë binjak. Thomai ishte një hebre nga Galilea dhe ushtronte profesionin e peshkatarit. Ai e braktisi profesionin e tij dhe ndoqi Krishtin kur ai ia kërkoi. Ai ishte i gjallë, impulsiv, i guximshëm, por edhe skeptik. Dashuria e tij vetëmohuese për Krishtin është e dukshme kur ai motivon dishepujt e tij të tjerë.

Kur Krishti iu shfaq apostujve pas Ringjalljes së Tij, Thomai mungonte dhe si kusht për të pranuar fjalët e tyre iu vu që të fitonte përvojë personale të ngjarjes, domethënë, të shihte në duart e Krishtit "gjurmën e gozhdëve" (shenjat e gozhdëve) dhe të vinte "dorën e tij në brinjën e tij". Kur dëshira e tij u përmbush pas tetë ditësh, Thomai thirri: "Zoti im dhe Perëndia im!"

Sipas traditës, pas zbritjes së Frymës së Shenjtë dhe thirrjes së Krishtit "Shkoni dhe bëni dishepuj nga të gjitha kombet" (Mateu 12:19), Thomai predikoi ungjillin deri në Indi, ku, sipas veprave apokrife ("Veprat dhe Martirizimi i Thomait"), ai pësoi tortura të tmerrshme dhe u martirizua në qytetin e Mylapore në vitin 72. Një pjesë e relikeve të tij ndodhen në kishën e Shën Thomait në qytetin e Ortonës, Itali.

Një Ungjill apokrif i atribuohet gjithashtu Thomait, i cili përfshin ngjarje nga fëmijëria e Jezusit . Megjithatë, nuk njihet nga Kisha, sepse konsiderohet vepër e heretikëve.

Kujtimi i Apostullit Thoma festohet më 6 tetor nga Kisha Ortodokse dhe më 3 korrik nga Kisha Katolike. Ngjarja e përvojës së tij personale me Zotin përkujtohet të dielën e parë pas Pashkëve.