Kanceri i zorrës së trashë është një nga llojet më të zakonshme të kancerit në mbarë botën, megjithatë, kur zbulohet herët, është një nga më të shërueshëmt.
Diagnoza e hershme bazohet kryesisht në njohjen e simptomave që mund të shfaqen në fazat e hershme. Edhe pse disa shenja mund të ngjajnë me shqetësime të thjeshta në sistemin tretës, vazhdimësia ose përsëritja e shpeshtë e tyre kërkon vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Kontrolli i rregullt i kolonoskopisë pas moshës 40 vjeç është një nga mjetet më efektive të parandalimit për ta kapur atë para se të jetë tepër vonë.
Shenjat e kancerit të zorrës së trashë:
1. Ndryshime në zakonet e zorrëve
Një nga shenjat e para dhe më të zakonshme janë ndryshimet e pashpjegueshme në jashtëqitje:
Diarre dhe kapsllëk alternativ
Dhimbje të shpeshta, por të pasuksesshme, gjatë jashtëqitjes
Ndjenja se zorrët nuk po zbrazen plotësisht
Nëse këto ndryshime zgjasin më shumë se disa javë, ato janë një paralajmërim.
2. Gjak në jashtëqitje ose gjakderdhje nga rektumi
Prania e gjakut është një simptomë që nuk duhet injoruar kurrë.
Gjaku mund të jetë:
E kuqe e ndezur
E errët ose e përzier me jashtëqitje
Edhe pse hemorroidet janë një shkak i zakonshëm, diagnoza nuk duhet të bëhet pa ekzaminim nga një specialist.
3. Dhimbje dhe fryrje barku
Dhimbjet ose ngërçet e vazhdueshme të barkut mund të tregojnë një bllokim ose acarim në zorrën e trashë.
Fryrja e rëndë që nuk lidhet me dietën ose intolerancën është gjithashtu një simptomë shqetësuese.
4. Humbje e pashpjegueshme në peshë
Humbja e menjëhershme në peshë pa ndryshime në jetën e përditshme ose në dietë është gjithmonë shqetësuese.
Trupi shpenzon më shumë energji për t'u përballur me sëmundjen, ndërsa tumori mund të ndikojë në tretje.
5. Ndjesia e lodhjes dhe dobësisë
Humbja kronike e gjakut nga zorrët mund të çojë në anemi, e cila shkakton:
Lodhje e rëndë
Lëkurë e zbehtë
Vështirësi në frymëmarrje
Nëse lodhja nuk zhduket me pushim, kërkohet një kontroll.
6. Formë e ngushtë ose "si plumb" e jashtëqitjes
Kur jashtëqitja bëhet më e hollë se zakonisht, kjo mund të nënkuptojë se diçka po bllokon kalimin e saj nëpër zorrën e trashë.
Kur duhet të vizitoni një mjek?
Nëse përjetoni një ose më shumë nga simptomat e mësipërme për më shumë se dy javë, është e rëndësishme të kërkoni ndihmë mjekësore.
Kontrollet e rregullta parandaluese (kolonoskopia) pas moshës 45 vjeç janë një nga mjetet më efektive të parandalimit.
Më poshtë janë shtatë faktorë kryesorë që dihet se rrisin mundësinë e zhvillimit të kancerit të zorrës së trashë:
1. Mosha (sidomos pas moshës 50 vjeç)
Rreziku i kancerit të zorrës së trashë rritet ndjeshëm pas moshës 50 vjeç. Megjithatë, studimet e fundit tregojnë një rritje shqetësuese të rasteve tek të rriturit më të rinj, shpesh për shkak të stilit të jetesës dhe dietës.
2. Historia familjare ose predispozita gjenetike
Nëse keni një të afërm të shkallës së parë (prind, vëlla ose fëmijë) që ka pasur kancer të zorrës së trashë ose ka polipe në zorrën e trashë, rreziku juaj mund të dyfishohet ose edhe të trefishohet. Disa gjendje trashëgimore gjithashtu e rrisin ndjeshëm rrezikun tuaj, të tilla si:
Sindroma e Lynch-it
Polipoza adenomatoze familjare (FAP)
Këto sindroma gjenetike kërkojnë shqyrtim në kohë dhe të rregullt.
3. Dieta e varfër në fibra dhe e pasur me ushqime të përpunuara
Një dietë e pasur me mish të kuq, mish të përpunuar (si proshuta ose salçiçe), ushqim të shpejtë dhe karbohidrate të rafinuara është lidhur fort me kancerin e zorrës së trashë.
Në të njëjtën kohë, dietat që nuk përfshijnë mjaftueshëm:
Fruta
Perime
Drithëra të plota
Ato zvogëlojnë marrjen e fibrave, duke ngadalësuar tretjen dhe duke rritur inflamacionin në zorrën e trashë.
4. Mungesa e aktivitetit fizik
Një stil jetese sedentar kontribuon në tretje më të ngadaltë, rritje të inflamacionit dhe ruajtje më të madhe të yndyrës - faktorë që rrisin rrezikun. Ushtrimet e rregullta zvogëlojnë rrezikun duke përmirësuar metabolizmin dhe shëndetin e zorrëve.
5. Mbipesha dhe dhjami i tepërt trupor.
Pesha e tepërt, veçanërisht dhjami në zonën e barkut, shoqërohet me një rritje të ndjeshme të gjasave për të zhvilluar kancer të zorrës së trashë. Mbipesha gjithashtu rrit rrezikun e formave më agresive të kancerit dhe një prognozë më të keqe.
6. Pirja e duhanit dhe konsumimi i tepërt i alkoolit.
Duhani përmban kancerogjene që hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe prekin shumë organe, përfshirë zorrën e trashë.
Konsumi i tepërt i alkoolit (sidomos më shumë se 2 pije në ditë) rrit rrezikun duke shkaktuar inflamacion dhe dëmtim të mukozës së sistemit tretës.
7. Sëmundjet inflamatore të zorrëve
Sëmundje të tilla si:
Kolit ulceroz
Sëmundja e Crohn-it
shkaktojnë inflamacion kronik në zorrën e trashë. Irritimi i zgjatur mund të çojë në ndryshime qelizore prekanceroze dhe një rrezik dukshëm më të lartë të kancerit.
Mendime përfundimtare
Ndërsa disa faktorë si mosha dhe gjenetika nuk mund të ndryshohen, të tjerë - si dieta, ushtrimet dhe zakonet e jetesës - mund të përmirësohen për të zvogëluar rrezikun e zhvillimit të kancerit të zorrës së trashë.
Kontrollet e rregullta parandaluese, veçanërisht për njerëzit me rrezik të shtuar, mbeten ndër mjetet më efektive për parandalim dhe diagnostikim të hershëm.
bubullimalana@gmail.com